Business Model

Czym właściwie jest Business Model?

Arkuszem w Excelu lub Google Sheets? Koncepcją spisaną na papierze?

Obie te odpowiedzi coś już mówią, ale Business Model to po prostu strategia startupu na generowanie przychodów i zysków ze swojej działalności.
Czy każdy startup go ma? Zdecydowanie nie.
Czy każdy startup powinien go mieć? Niekoniecznie.
Szczególnie na bardzo wczesnym etapie startupy często nie mają jasnego modelu generowania przychodów i zysków (tzw. „monetyzacji”) Powinny mieć jednak przynajmniej zidentyfikowane potencjalne możliwości, bazę dla przyszłego modelu biznesowego, który muszą  wykrystalizować.

Modele biznesowe startupów mogą być bardzo różne, ale w większości przypadków da się je przypisać do jednej z poniższych kategorii, czasami hybrydy dwóch lub więcej z nich.

SaaS – Software as a Service.

Firmy działające w tym modelu oferują swoim odbiorcom software wraz z jego utrzymaniem (hostingiem) w modelu abonamentowym (miesięcznym, rocznym). W uproszczeniu oprogramowanie w modelu SaaS zastępuje oprogramowanie instalowane lokalnie, ale jest „wynajmowane” za opłatą. Czasami jest to bardzo proste rozwiązanie polegające tylko na udostępnieniu określonego oprogramowania, bez dodatkowych parametrów czy ograniczeń. Częściej wysokość abonamentu uzależniona jest od ilości użytkowników, dostępnych funkcjonalności, czy ilości danych.  Czasami są to bardziej złożone cenniki, zawierające różne poziomy SLA czy serwisu (support), integracje (nie tylko standardowe, ale też szyte na miarę). Wiele SaaSów działa w modelu freemium (darmowy dostęp z płatnymi dodatkowymi funkcjami), inne mają bardzo rozbudowane i skomplikowane plany abonamentowe i stanowi to ich podstawowy strumień przychodów. Klientami SaaS mogą być zarówno prywatne osoby, małe i średnie firmy, jak i coraz częściej duże korporacje.

Przykłady: Google Apps, Dropbox, Salesforce, Brand24

Bardzo podobne modele, i w uproszczeniu nazywane SaaS, to PaaS (Platform as a Service) – platformy „w chmurze” oferujące środowisko i komponenty dla dewelopmentu oprogramowania, oraz IaaS (Infrastructure as a Service) –„chmurowe” rozwiązania, które działając w modelu „self-service” oferują kompleksową infrastrukturę. Przykładami są Amazon Web Services, Microsof Azure, Google Compute Engine.

Ciekawą odmianą SaaS są firmy oferujące w modelu abonamentowym rozwiązania API, jak na przykład Twilio czy Stripe.

Marketplace

Model polegający na organizacji „rynku”, na którym dwie lub więcej stron spotykają się, aby dokonać transakcji. Typowy strumień przychodów to różnego rodzaju opłaty i prowizje pobierane od transakcji lub samej możliwości transakcji, zwykle procentowe. Ten model biznesowy jest zazwyczaj bardzo trudny do zbudowania ze względu na konieczność zapewnienia odpowiedniej płynności oraz równomiernego, ale szybkiego rozwoju zarówno strony podażowej, jak i popytowej. Jednak w przypadku osiągnięcia odpowiedniego poziomu jest to zwykle model bardzo odporny na ataki konkurencyjne.

Przykłady: eBay, Allegro, Uber, Showroom*, Mustache, Airbnb

modele biznesowe w startupie

(CC0 1.0) pixabay.com

Zasięg konsumencki

Model polegający na zaoferowaniu konsumentom wartości zwykle w postaci aplikacji. Taka aplikacja/usługa daje konsumentom wartość (rozrywkę, informacje, wiedzę, kontakt itp.) i generuje ich zaangażowanie, jednocześnie tworząc kanał komunikacyjny, który może być monetyzowany w kilku modelach: reklamowym lub samego użycia danych, którymi klienci „płacą” za dostęp. Typowe przykłady to Instagram, SnapChat, Tinder. Przez długi czas także Facebook, lecz obecnie jego model jest znaczeni bardziej złożony. Sama aplikacja może być instalowana na telefonie czy komputerze, lub udostępniona jak SaaS. W obu przypadkach może zawierać elementy „dosprzedawania” użytkownikowi dodatkowych funkcji lub po prostu „przyspieszenia” sztucznie ograniczonych procesów jak w wielu grach.

eCommerce

Proste – sprzedaż produktów online lub pośrednictwo w takiej sprzedaży z marżą. Jest to jeden ze starszych modeli związanych z Internetem, i najbardziej popularny w czasie pierwszej „bańki dotcomów”, nadal z wielkim potencjałem. Strumień przychodów to oczywiście marża na sprzedawanych produktach.

Przykłady: Amazon.com, Empik.com, eobuwie.pl, i znów Showroom – pasuje do obu modeli, stąd gwiazdka powyżej.

Hardware

Firmy produkujące hardware (sprzęt) i pobierające opłaty za tenże hardware, i/albo oprogramowanie z nim związane i/albo usługi z nim związane. Przykładów są setki, ale najprościej: Apple (choć tutaj mamy tez marketplace – iTunes/AppStore), GoPro itd.

Data/BigData

Model oparty na przetwarzaniu danych – zbieraniu, czyszczeniu, deduplikacji, analizowaniu i wnioskowaniu na ich bazie. Przykładem może być (choć to także SaaS) Metricso czy Brand24.

IP/Licencje

Kolejnym modelem jest generowanie własności intelektualnej (w szczególności patentów, ale także know-how czy znaków towarowych), które potem się odpłatnie licencjonuje. Model dość powszechny na rynku ICT, Life science czy Cleantech.

Bardzo wiele startupów ma model hybrydowy lub łączy kilka modeli w oparciu o tą samą grupę odbiorców. Np.: Allegro jest jednocześnie eCommerce, Marketplace, medium reklamowym i firmą analizującą i przetwarzającą dane. Ifinity z jednej strony oferuje rozwiązania hardwarowe, z drugiej platformę SaaS z infrastrukturą, a dodatkowo jest firmą zbierająca i przetwarzającą dane. EveryTap jest aplikacją konsumencką i SaaSem itd. Czasami takie hybrydowe modele komplikują życie, ale zwykle dają kilka potencjalnych strumieni przychodów i większą elastyczność.