Zatrudnianie młodocianych

Zmieniająca się rzeczywistość w świecie biznesu oraz rozwój w dziedzinach technologicznych spowodowały, że coraz młodsi ludzie podejmują się działalności zawodowej. Polskie prawo daje możliwość zatrudniania osób poniżej 18 roku życia na podstawie umowy o pracę oraz umów cywilnoprawnych.

Młodociany i jego zatrudnienie na podstawie umów cywilnoprawnych

Przedsiębiorca, który chce zatrudnić osobę małoletnią przy np. kampanii reklamowej na podstawie umowy cywilnoprawnej, jak najbardziej może to zrobić.
W tej kwestii Kodeks Cywilny rozgranicza dwie grupy wiekowe osoby małoletniej:
• do 13 roku życia (osoby nie posiadające zdolności do czynności prawnych),
• pomiędzy 13 a 18 rokiem życia (osoby posiadające ograniczoną zdolność do czynności prawnych).
Zgodnie z powyższym umowy cywilnoprawne zawierane są dwojako:
• młodociany do 13 roku życia – aby mógł podpisać jakąkolwiek umowe musi posiadać zgodę przedstawiciela ustawowego. W tym przypadku są to rodzice bądź każde z nich osobno.
W treści umowy po wskazaniu zleceniobiorcy czy wykonawcy umowy o dzieło, zamieścić należy postanowienie: „Reprezentowany przez …”. Jeżeli przedstawiciel nie wyrazi zgody przy zawieraniu umowy, może ją złożyć później (nie ma określonego terminu, ale należy zrobić to jak najszybciej). Brak takiej zgody prowadzi do nieważności umowy.
W przypadku, gdy małoletni zostaje zatrudniony przez jednego z rodziców w prowadzonej przez obojga nich działalności gospodarczej, przedstawicielem ustawowym nie może być drugi z nich. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego narzucają, że osobą reprezentującą jest kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy. Koszt wynagrodzenia dziecka we własnej działalności nie stanowi kosztu uzyskania przychodu działalności gospodarczej.
• młodociany pomiędzy 13 a 18 rokiem życia – może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego. Ponadto, taki małoletni może bez zgody przedstawiciela ustawowego rozporządzać swoim zarobkiem. Do pozostałych czynności prawnych, w zasadzie potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego małoletniego.

Młodociany i jego zatrudnienie na podstawie umowy o pracę.

Na podstawie umowy o pracę można zatrudnić młodocianego w działalności gospodarczej. Warunki, jakie musi spełniać taka współpraca zawarte są w Kodeksie Pracy. Warto zauważyć, iż w świetle tych przepisów młodociany to osoba, która ukończyła 16 rok życia, a nie ukończyła 18 roku życia.

Co do zasady przepisy zabraniają zatrudnienia osoby poniżej 16 roku życia. Jednakże istnieją odstępstwa od tej reguły. Mogą zostać określone w drodze rozporządzenia przypadki, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnianie młodocianych, np. młodociani, którzy nie ukończyli gimnazjum, zwolnienie młodocianych nie posiadających kwalifikacji zawodowych od odbycia przygotowania zawodowego.
Jeśli pracodawca zdecyduje się na zatrudnienie młodocianego, musi on spełnić dodatkowe warunki takie jak zapewnienie opieki i pomocy niezbędnej do właściwego wykonywania pracy czy prowadzenia ewidencji pracowników młodocianych.
Umowy o pracę zawierane z pracownikami młodocianymi w celu przygotowania zawodowego powinna zawierać:
• rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy),
• czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego,
• sposób dokształcania teoretycznego,
• wysokość wynagrodzenia.

Rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego dopuszczalne jest m.in. gdy młodociany pracownik niedopełnienia obowiązków objętych umową o pracę lub obowiązku dokształcania się, ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.

Oprócz odbycia praktyk na podstawie umowy o pracę można zatrudnić młodocianego także przy pracach lekkich. Zgodnie z założeniem, taka praca nie może powodować zagrożenia życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego młodocianego, a także nie może utrudniać młodocianemu wypełniania obowiązku szkolnego.

Czas i wymiar pracy pracownika młodocianego zatrudnionego przy pracy lekkiej ustala pracodawca z uwzględnieniem zajęć szkolnych wynikających z programu nauczania, wynosi odpowiednio:
• maksymalnie 12 godzi w tygodniu – jeśli młodociany w okresie pracy odbywa zajęcia szkolne, natomiast jeśli w dniu pracy uczestniczy w zajęciach szkolnych czas pracy młodocianego nie może przekroczyć 2 godzin,
• maksymalnie 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu – jeśli młodociany jest w okresie ferii szkolnych,
• maksymalnie 6 godzin na dobę – jeśli pracownik młodociany nie ukończył 16 roku życia (łącznie z czasem poświęconym na naukę wynikającą z obowiązkowego programu zajęć szkolnych),
• maksymalnie 8 godzin na dobę – jeśli pracownik młodociany ukończył 16 roku życia (łącznie z czasem poświęconym na naukę wynikającą z obowiązkowego programu zajęć szkolnych)
• a tym samym młodocianemu przysługuje 30 minut przerwy – nieprzerywanie wliczonej w czas pracy, podczas gdy dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny.

Oczywiście jeśli młodociany podejmie zatrudnienie u więcej niż jednego pracodawcy, czas i wymiar pracy nie może przekroczyć limitu czasu zatrudnienia w przypadku jednego pracodawcy.

Urlopy wypoczynkowe

Młodociany nabywa prawo do urlopu w wyznaczonym wymiarze:
• 12 dni roboczych – młodociany otrzymuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy,
• 26 dni roboczych – młodociany otrzymuje z upływem 12 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy, natomiast jeśli pracownik młodociany w roku, w którym nabył prawo do urlopu w wymiarze 26 dni ukończy 18 lat, ma prawo tylko do urlopu w wymiarze 20 dni roboczych.